Batalion Reprezentacyjny Wojska Polskiego
NIEZNANY ŻOŁNIERZ...
Idea budowy w Warszawie Grobu Nieznanego Żołnierza powstała w 1923 roku. Wcześniej, pamięć o bezimiennych ofiarach wojny uczcili Francuzi, składając pod Łukiem Tryumfalnym zwłoki jednego z tysięcy niezidentyfikowanych bojowników pod Verdun. W ślad za nimi poszły inne narody. Był dzień 24 stycznia 1925 r. kiedy to ówczesny minister spraw wojskowych gen. dyw. Władysław Sikorski przedstawił Radzie Ministrów wniosek w sprawie ustanowienia i budowy Grobu Nieznanego Żołnierza, proponując jego lokalizację w centralnym punkcie kolumnady Pałacu Saskiego, wzniesionej w latach 1838-1841 przez architekta Adama Idzikowskiego. Wystrój Grobu zaprojektował Stanisław Ostrowski. Łuk środkowy arkady artysta ozdobił metalowym orłem, a po obu jego stronach, umieścił na stalowych konstrukcjach kopie Orderu Virtuti Militari i Krzyża Walecznych. Gdy miejsce pod pomnik było gotowe, 4 kwietnia 1925 r., wybrano - drogą losowania - pobojowisko lwowskie z lat 1918-1919, jako miejsce skąd zwłoki polskiego żołnierza, poległego w walkach z Ukraińcami, włożone do trzech trumien (sosnowej, cynkowej i z czarnego dębu), a następnie, specjalnym pociągiem przetransportowano do Warszawy. Wczesnym rankiem 2 listopada 1925 r. przewieziono je na lawecie 6 - konnym zaprzęgiem z Dworca Wschodniego do katedry św. Jana. Stamtąd, po uroczystym nabożeństwie, celebrowanym przez kardynała Aleksandra Kakowskiego, kondukt przeszedł na Plac Saski. Po opuszczeniu trumny do niszy ustawiono obok niej 14 urn z ziemią z pobojowisk wytypowanych do losowania. Następnie oddano 24 salwy armatnie. O godz. 13.00 w całym kraju minutą ciszy oddano hołd Nieznanemu Żołnierzowi. Po nasunięciu płyty nagrobnej, na której umieszczono napis: Tu leży Żołnierz Polski poległy za Ojczyznę, prezydent RP Stanisław Wojciechowski złożył srebrny wieniec i zapalił wieczny ogień w centralnym zniczu. Wartę honorową zaciągnęli żołnierze z 36 pułku Legii Akademickiej. Od tamtego czasu GNŻ stał się panteonem narodowej pamięci, miejscem składania kwiatów podczas uroczystości państwowych i wojskowych oraz oficjalnych wizyt zagraniczny delegacji wysokiego szczebla. W grudniu 1944 roku, w odwecie za Powstanie Warszawskie, okupant wysadził w powietrze Pałac Saski. Los zrządził, że z monumentalnej kolumny ocalały tylko arkady kryjące Grób, który po wojnie odrestaurowano wg. projektu Zygmunta Stępińskiego, dodając metalową makietę Krzyża Grunwaldu. Nadzór nad odbudową GNŻ sprawował Departament Kwaterunkowo - Budowlany MON przy współpracy z Wydziałem Urbanistyki Biura Odbudowy Stolicy, a także wydziałami: Dróg i Mostów oraz Terenów Zielonych Zarządu Miejskiego. W dniu 8 maja 1946 r. przed GŃŻ odbył się uroczysty Apel Poległych, po czym do urn wsypano ziemię z 24 pól bitewnych.

 

W 1964 roku wokół GNŻ wykonano nową posadzkę o powierzchni 2432 m kw., zmieniono płytę nagrobną, zainstalowano reflektory oświetlające obiekt, otynkowano wnętrza arkad. W następnym roku wykonano stojaki do wieńców oraz instalację ogrzewczą dla warty honorowej. W 1973 roku przeprowadzono ponowną renowację Grobu, w wyniku której wszystkie elementy z piaskowca zastąpiono szarym, polerowanym granitem. Ponadto wmurowano nowe tablice z nazwami pól bitewnych.

 

W dniu 2 czerwca 1979 roku, podczas swojej pierwszej pielgrzymki w Polsce, przy grobie modlił się papież Jan Paweł II oraz złożył swój podpis w Księdze Pamiątkowej GNŻ. W 1988 r. w Wojskowym Instytucie Historycznym opracowano treść nowych 12 tablic upamiętniających całe militarne dzieje Polski, umieszczając na nich nazwy 142 pół bitewnych od Cedyni do Berlina. W dniu 11 listopada 1990 r. na filarach Grobu zamontowano wierne kopie czterech tablic z 1925 roku. Natomiast w roku następnym, w 200 rocznicę Konstytucji 3 Maja, prezydent RP Lech Wałęsa odsłonił 14 nowych tablic, uwzględniających oprócz szlaków bojowych miejsca martyrologii polskiego narodu od zesłań na Syberię, po tragedie w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Dwie osobne tablice poświęcone są Marynarce Wojennej i Siłom Powietrznym. Grób Nieznanego Żołnierza, niezależnie od ideologii i podziałów, pozostał Panteonem Narodowej Pamięci - miejscem obdarzanym przez wszystkich czcią i szacunkiem. Podobnie jak dawniej, tak i dziś na płycie GNŻ kwiaty składają odwiedzający nasz kraj wysokiej rangi osobistości - koronowane głowy, wysokiej rangi przedstawiciele świata polityki, sił zbrojnych, delegacje krajowych i zagranicznych władz państwowych oraz różnego rodzaju organizacji, a także ambasadorzy obejmujący misję dyplomatyczną w Warszawie.

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych